Logo

Sarva Pitru Amavasya 2026: सर्वपितृ अमावस्या कब है? जानें श्राद्ध, तर्पण और पिंडदान की विधि

Vaishnavi DwivediVaishnavi DwivediUpdated 21 Sep 2026 12:34 PM IST
Sarva Pitru Amavasya 2026: सर्वपितृ अमावस्या कब है? जानें श्राद्ध, तर्पण और पिंडदान की विधि

Special Things

Sarva Pitru Amavasya 2026 Date: सर्वपितृ अमावस्या का दिन हिंदू धर्म में बहुत ज्यादा महत्वपूर्ण माना जाता है। आइए जानते हैं पितरों के श्राद्ध, तर्पण और पिंडदान से जुड़ी प्रमुख बातें।

आश्विन महीने के कृष्ण पक्ष की अमावस्या तिथि को सर्वपितृ अमावस्या या महालया अमावस्या कहा जाता है। यह पितृ पक्ष का अंतिम और सबसे महत्वपूर्ण दिन होता है, जिन पितरों की मृत्यु तिथि याद न हो या किसी वजह से पितृ पक्ष की अन्य तिथियों में श्राद्ध न कर पाए हों, उन सभी पितरों का श्राद्ध, तर्पण और पिंडदान इस दिन किया जाता है। ऐसी मान्यता है कि सर्वपितृ अमावस्या पर श्रद्धापूर्वक तर्पण करने से कुल के सभी पूर्वज तृप्त हो जाते हैं। साथ ही घर में सुख, समृद्धि और खुशहाली आती है। आइए इस दिन से जुड़ी प्रमुख बातों को जानते हैं।

सर्वपितृ अमावस्या का महत्व 

हिंदू धर्म में सर्वपितृ अमावस्या का खास स्थान है। अगर किसी कारणवश परिवार में किसी पितृ की मृत्यु की निश्चित तिथि पता न हो, तो इस दिन श्राद्ध करने से वह सीधे उन तक पहुंच जाता है। इसे सबका श्राद्ध भी कहा जाता है। इस दिन सभी पूर्वजों, अकाल मृत्यु को प्राप्त हुए पितृ, ऋषियों-मुनियों के नाम का तर्पण किया जाता है। ऐसा करने से पितृ दोष का निवारण होता है और जीवन में आ रही संतान, सेहत और धन से जुड़ी सभी रुकावटें दूर होती हैं।

सर्वपितृ अमावस्या के नियम 

  • अमावस्या के दिन किसी पवित्र नदी में स्नान करें। अगर घर पर हैं, तो स्नान के जल में गंगाजल मिलाकर स्नान करें और साफ कपड़े पहनें। 
  • दोपहर के समय दक्षिण दिशा की ओर मुख करके बैठें। हाथ में कुश, काला तिल, जल और अक्षत लेकर अपने पितरों का ध्यान करते हुए तर्पण दें।
  • जौ, चावल, तिल और गाय के दूध को मिलाकर पिंड बनाएं और पूर्वजों को अर्पित करें।
  • तर्पण के बाद भोजन पकाएं और पंचबलि निकालें। यानी पहला अंश गाय, दूसरा कुत्ता, तीसरा कौआ, चौथा देवता और पांचवां अंश चींटियों के लिए निकालें।
  • इसके बाद किसी ब्राह्मण को आदरपूर्वक भोजन कराएं और अपनी क्षमता अनुसार वस्त्र, तिल, गुड़, दक्षिणा देकर विदा करें।

इन बातों का रखें ध्यान

  • घर के मुख्य द्वार पर शाम को तिल के तेल का दीपक जलाएं। 
  • गरीबों और जरूरतमंदों को अन्न, वस्त्र का दान करें।
  • इस दिन किसी का अनादर न करें। 
  • इस तिथि पर लहसुन, प्याज, मांस-मदिरा का सेवन नहीं करना चाहिए। 
  •  इस दिन शाम के समय घर में लड़ाई-झगड़ा करने से बचें।

।।पितृ स्तोत्र।।

अर्चितानाममूर्तानां पितृणां दीप्ततेजसाम् ।
नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां दिव्यचक्षुषाम् ॥
इन्द्रादीनां च नेतारो दक्षमारीचयोस्तथा ।
सप्तर्षीणां तथान्येषां तान् नमस्यामि कामदान् ॥

मन्वादीनां मुनीन्द्राणां सूर्याचन्द्रमसोस्तथा ।
तान् नमस्याम्यहं सर्वान् पितृनप्सूदधावपि ॥

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योर्नभसस्तथा।
द्यावापृथिवोव्योश्च तथा नमस्यामि कृताञ्जलि: ॥

देवर्षीणां जनितृंश्च सर्वलोकनमस्कृतान् ।
अक्षय्यस्य सदा दातृन् नमस्येsहं कृताञ्जलि: ॥

प्रजापते: कश्यपाय सोमाय वरुणाय च ।
योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलि: ॥

नमो गणेभ्य: सप्तभ्यस्तथा लोकेषु सप्तसु ।
स्वयम्भुवे नमस्यामि ब्रह्मणे योगचक्षुषे ॥

सोमाधारान् पितृगणान् योगमूर्तिधरांस्तथा ।
नमस्यामि तथा सोमं पितरं जगतामहम् ॥

अग्रिरूपांस्तथैवान्यान् नमस्यामि पितृनहम् ।
अग्नीषोममयं विश्वं यत एतदशेषत: ॥

ये तु तेजसि ये चैते सोमसूर्याग्निमूर्तय:।
जगत्स्वरूपिणश्चैव तथा ब्रह्मस्वरूपिण: ॥

तेभ्योsखिलेभ्यो योगिभ्य: पितृभ्यो यतमानस:।
नमो नमो नमस्ते मे प्रसीदन्तु स्वधाभुज: ॥
॥ इति पितृ स्त्रोत समाप्त ॥

Related Puja

धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन
Prayers for good health, vitality, and longevity.

धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन

Fri 06 November 2026
Bagalamukhi Temple, Haridwar
Prasad Box
483 devotees have booked this puja
Book Puja
धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन
Prayers for good health, vitality, and longevity.

धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन

Fri 06 November 2026
Bagalamukhi Temple, Haridwar
Prasad Box
483 devotees have booked this puja
Book Puja

Talk to Astrologer

View all

Connect with India's best astrologers

वैदिक अखिलेश कुमार

वैदिक अखिलेश कुमार

₹45/min₹5/min
टैरो रोमी

टैरो रोमी

₹26/min₹5/min
एस्ट्रो वैभव कुमार

एस्ट्रो वैभव कुमार

₹26/min₹5/min
मंगल कृष्णा

मंगल कृष्णा

₹25/min₹5/min
एस्ट्रो निखिलेश

एस्ट्रो निखिलेश

₹28/min₹5/min
View all
धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन
Prayers for good health, vitality, and longevity.

धनतेरस विशेष- भगवान धनवंतरि आरोग्य एवं आयु रक्षा महापूजन

Fri 06 November 2026
Bagalamukhi Temple, Haridwar
Prasad Box
483 devotees have booked this puja
Book Puja
काली चौदस विशेष-  माँ काली स्तोत्र पाठ एवं नजर दोष निवारण पूजा
Victory over Enemies

काली चौदस विशेष- माँ काली स्तोत्र पाठ एवं नजर दोष निवारण पूजा

Sun 08 November 2026
Bagalamukhi Temple, Haridwar
Prasad Box
248 devotees have booked this puja
Book Puja
गुरु चांडाल शांति पूजा
Promotion in your job

गुरु चांडाल शांति पूजा

Thu 12 November 2026
Navgrah Shani Mandir,Ujjain Madhya Pradesh
Prasad Box
226 devotees have booked this puja
Book Puja

Reconnect with your Faith

UserUserUser
Trusted by 1 Lakh Devotees
100% Secure